🌟 ਨਵਾਂ ਚਾਨਣ: ਵਿੱਦਿਆ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਦੇ ਸੁਮੇਲ ਦੀ ਕਹਾਣੀ

“ਸਾਡੀ ਨੌਜਵਾਨ ਪੀੜ੍ਹੀ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਵਿੱਦਿਆ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਦਾ ਸੁਮੇਲ ਹੋਵੇਗਾ, ਕੇਵਲ ਤਦ ਹੀ ਉਹ ਦੇਸ਼ ਲਈ ਅਸਲ ‘ਨਵਾਂ ਚਾਨਣ’ ਬਣ ਸਕੇਗੀ।”

ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਸਾਦਗੀ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੀ ਚਮਕ-ਦਮਕ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਦਿਲਚਸਪ ਟਕਰਾਅ ਅਤੇ ਮੇਲ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਧੁਰਾ ਚੰਨੋ ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਮੁਟਿਆਰ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਇਹ ਸਾਰਾ ਘਟਨਾਕ੍ਰਮ ਵਾਪਰਦਾ ਹੈ।

🏡 ਭਾਗ ਪਹਿਲਾ: ਪੇਂਡੂ ਮੁਟਿਆਰ ਦਾ ਲਾਹੌਰ ਆਉਣਾ

ਕਹਾਣੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਚੰਨੋ ਤੋਂ, ਜੋ ਨਵਾਂ ਕੋਟ ਪਿੰਡ ਦੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਸਿੱਧੀ-ਸਾਦੀ ਪਰ ਸਿਹਤਮੰਦ ਮੁਟਿਆਰ ਹੈ । ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਦਾ ਦੇਹਾਂਤ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦਾ ਕੋਈ ਖਾਸ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਫਿਰ ਵੀ ਚੰਨੋ ਨੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੇ ਭਾਈ ਜੀ ਕੋਲੋਂ ਥੋੜ੍ਹਾ-ਬਹੁਤ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਚਿੱਠੀ ਪੜ੍ਹਨੀ ਸਿੱਖ ਲਈ ਸੀ ।

ਉਸਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇਖਣ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਮਾਸੀ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਦੀ ਤੀਬਰ ਇੱਛਾ ਸੀ। ਇਸੇ ਰੀਝ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ, ਉਹ ਪਿੰਡੋਂ ਲਾਹੌਰ ਜਾ ਰਹੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਕੁੜੀ ਨਾਲ ਸ਼ਹਿਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਮਾਸੀ ਹਰਨਾਮ ਕੌਰ ਦੀ ਕੋਠੀ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਭਦੀ ਹੈ । ਹਰਨਾਮ ਕੌਰ ਇੱਕ ਵਕੀਲ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹੈ ਅਤੇ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਲੀਸ਼ਾਨ ਕੋਠੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ।

🚪 ਭਾਗ ਦੂਜਾ: ਕੋਠੀ ਦੇ ਗੇਟ ‘ਤੇ ਟਕਰਾਅ

ਜਦੋਂ ਚੰਨੋ ਮਾਸੀ ਦੇ ਘਰ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਘਰ ਦੀ ਨੌਕਰਾਣੀ ਪਾਰੋ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਾਰੋ, ਜੋ ਸ਼ਹਿਰੀ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਰੰਗੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਚੰਨੋ ਦੇ ਪੇਂਡੂ ਪਹਿਰਾਵੇ—ਘੱਗਰਾ, ਕੁੜਤੀ ਅਤੇ ਸਾਦਗੀ—ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਨੱਕ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦੀ ਹੈ।

• ਚੰਨੋ ਕੋਠੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜਾਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਪਾਰੋ ਉਸਨੂੰ ਰੋਕ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।
• ਪਾਰੋ ਦਾ ਵਿਹਾਰ ਬਹੁਤ ਰੁੱਖਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਚੰਨੋ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੈਰਾਨੀ ਅਤੇ ਗੁੱਸਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ।

ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਪਾਰੋ ਅੰਦਰ ਜਾ ਕੇ ਆਪਣੀ ਮਾਲਕਣ ਹਰਨਾਮ ਕੌਰ ਨੂੰ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਬਾਹਰ ਕੋਈ ਪੇਂਡੂ ਕੁੜੀ ਉਸਨੂੰ ਮਿਲਣ ਦੀ ਜ਼ਿੱਦ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ । ਹਰਨਾਮ ਕੌਰ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਭਾਰੇ ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਅਰਾਮਦਾਇਕ ਜੀਵਨ ਕਾਰਨ ਸੁਸਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਸੋਚਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਾਇਦ ਪੇਕਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਕੋਈ ਸੁਨੇਹਾ ਲੈ ਕੇ ਆਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਅੰਦਰ ਬੁਲਾਉਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ।

❤️ ਭਾਗ ਤੀਜਾ: ਮਾਸੀ ਨਾਲ ਭਾਵੁਕ ਮਿਲਾਪ

ਜਦੋਂ ਚੰਨੋ ਅੰਦਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਮਾਸੀ ਦੇ ਭਾਰੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਦੰਗ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹਰਨਾਮ ਕੌਰ ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਚੰਨੋ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਨੇ ਚੰਨੋ ਨੂੰ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਸੀ ।

ਪਛਾਣ ਦਾ ਪਲ: ਅਚਾਨਕ ਚੰਨੋ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਹਰਨਾਮ ਕੌਰ ਦੀ ਬਾਂਹ ‘ਤੇ ਪੈਂਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਖੁਦਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ ਚੰਨੋ ਯਕੀਨ ਕਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਉਸਦੀ ਆਪਣੀ ਮਾਸੀ ਹੀ ਹੈ ।

ਜਦੋਂ ਚੰਨੋ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਦੱਸਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਹਰਨਾਮ ਕੌਰ ਦਾ ਮਮਤਾ ਭਰਿਆ ਦਿਲ ਪਿਘਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਚੰਨੋ ਨੂੰ ਗਲ ਨਾਲ ਲਗਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਘਰ ਦੀ ਸੁਖ-ਸਾਂਦ ਪੁੱਛਦੀ ਹੈ। ਚੰਨੋ ਮਾਸੀ ਨੂੰ ਉਲਾਂਭਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕਦੇ ਪਿੰਡ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ, ਜਿਸ ‘ਤੇ ਹਰਨਾਮ ਕੌਰ ਘਰ ਦੇ ਰੁਝੇਵਿਆਂ ਦਾ ਬਹਾਨਾ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ । ਚੰਨੋ ਨੂੰ ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ ਬਹੁਤ ਅਜੀਬ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਾਸੀ ਨੇ ਘਰ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਵੀ ਨੌਕਰਾਣੀ ਰੱਖੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਸਾਰਾ ਕੰਮ ਆਪ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ।

📚 ਭਾਗ ਚੌਥਾ: ਸ਼ਹਿਰੀ ਬਨਾਮ ਪੇਂਡੂ ਸੋਚ (ਸਤਨਾਮ ਦੀ ਐਂਟਰੀ)

ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਮੋੜ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਹਰਨਾਮ ਕੌਰ ਦੀ ਧੀ ਸਤਨਾਮ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

• ਸਤਨਾਮ ਦਾ ਹੁਲੀਆ: ਉਸਨੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਤਾਬਾਂ ਫੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ ‘ਤੇ ਕਾਲੀ ਐਨਕ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਹੈ ।
• ਵਿਹਾਰ: ਉਹ ਬਿਨਾਂ ਚੰਨੋ ਵੱਲ ਦੇਖੇ ਜਾਂ ਬੁਲਾਏ, ਬੜੇ ਰੋਹਬ ਨਾਲ ਕੋਲੋਂ ਲੰਘ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਚੰਨੋ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਬਹੁਤ ਚੁੱਭਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਸੋਚਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਾਇਦ ਪੜ੍ਹੇ-ਲਿਖੇ ਲੋਕ ਅਨਪੜ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਨਾ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ । ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜਦੋਂ ਹਰਨਾਮ ਕੌਰ ਸਤਨਾਮ ਨੂੰ ਝਿੜਕਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਬੁਲਾਇਆ, ਤਾਂ ਸਤਨਾਮ ਆਪਣੀ ਗਲਤੀ ਮੰਨ ਲੈਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਚੰਨੋ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦੀ ਹੈ ।

ਸਤਨਾਮ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਪਿੰਡ ਜਾਣ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਨਾਲ ਇਨਸਾਨ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਮੋਟੀ (ਪੇਂਡੂ) ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ । ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਚੰਨੋ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦਾ ਕੋਈ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸਤਨਾਮ ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਹੈਰਾਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਲੀਡਰਾਂ ਨੂੰ ਕੋਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਪਿੰਡ-ਸੁਧਾਰ ਦੀਆਂ ਸਿਰਫ ਗੱਲਾਂ ਹੀ ਕਰਦੇ ਹਨ ।

💄 ਭਾਗ ਪੰਜਵਾਂ: ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੀ ਸ਼ਰਤ ਅਤੇ ਮੇਕਅੱਪ

ਸਤਨਾਮ, ਜੋ ਸੁਭਾਅ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਸ਼ਰਾਰਤੀ ਅਤੇ ਚੁਸਤ ਹੈ, ਚੰਨੋ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਦੋ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਪੜ੍ਹਾ ਦੇਵੇਗੀ, ਪਰ ਇੱਕ ਸ਼ਰਤ ‘ਤੇ—ਚੰਨੋ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਹਰ ਗੱਲ ਮੰਨਣੀ ਪਵੇਗੀ । ਪੜ੍ਹਨ ਦੀ ਚਾਹਤ ਵਿੱਚ ਭੋਲੀ ਚੰਨੋ ਹਾਂ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

ਸਤਨਾਮ ਦਾ ਅਸਲ ਮਕਸਦ ਚੰਨੋ ਦਾ ਹੁਲੀਆ ਬਦਲਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ:

“ਪੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤਿਆਰ ਹੋਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।”

ਉਹ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਬੰਦ ਕਰਕੇ ਚੰਨੋ ਨੂੰ ਪਾਊਡਰ, ਸੁਰਖੀ ਅਤੇ ਬਿੰਦੀ ਲਗਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਚੰਨੋ ਨਾਂਹ-ਨੁੱਕਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਸ਼ਰਤ ਮਨਵਾ ਕੇ ਸਤਨਾਮ ਉਸਦਾ ਪੂਰਾ ਮੇਕਅੱਪ (Make-up) ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ । ਤਿਆਰ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚੰਨੋ ਦੀ ਖੂਬਸੂਰਤੀ ਹੋਰ ਵੀ ਨਿਖਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਤਨਾਮ, ਜੋ ਖੁਦ ਸਰੀਰਕ ਪੱਖੋਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੈ, ਚੰਨੋ ਦੀ ਤੰਦਰੁਸਤ ਸਿਹਤ ਦੇਖ ਕੇ ਉਸ ‘ਤੇ ਮਾਣ ਵੀ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਰਸ਼ਕ ਵੀ ।

😲 ਭਾਗ ਛੇਵਾਂ: ਪਰਮਜੀਤ ਦੀ ਗਲਤਫਹਿਮੀ

ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ ਹਾਸ-ਰਸ ਅਤੇ ਤਣਾਅ ਉਦੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਸਤਨਾਮ ਦਾ ਭਰਾ ਪਰਮਜੀਤ ਘਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੁਭਾਅ ਤੋਂ ਆਵਾਰਾ ਅਤੇ ਫਲਰਟ (Flirtatious) ਹੈ ।

ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਕੋਲ ਇੱਕ ਬੇਹੱਦ ਖੂਬਸੂਰਤ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਲੱਗਦੀ ਕੁੜੀ (ਚੰਨੋ) ਬੈਠੀ ਦੇਖਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਪਛਾਣ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ। ਸਤਨਾਮ ਵੀ ਮਜ਼ਾਕ ਵਿੱਚ ਕਹਿ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਉਸਦੀ ਕਾਲਜ ਦੀ ਸਹੇਲੀ ਹੈ ।

ਪਰਮਜੀਤ ਦੀਆਂ ਫੜ੍ਹਾਂ:

• ਉਹ ਚੰਨੋ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਝੂਠੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਮਾਰਦਾ ਹੈ।
• ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕਾਲਜ ਦੇ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਲੇਖ ਅਤੇ ਫੋਟੋ ਛਪਵਾ ਦੇਵੇਗਾ ।
• ਚੰਨੋ, ਸਤਨਾਮ ਦੇ ਸਮਝਾਉਣ ਮੁਤਾਬਕ, ਚੁੱਪ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕੋਈ ਜਵਾਬ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ ।

ਪਰਮਜੀਤ ਦੀ ਬੇਸ਼ਰਮੀ ਜਦੋਂ ਹੱਦੋਂ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਹਰਨਾਮ ਕੌਰ ਅੰਦਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਰਾ ਭੇਤ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕੋਈ ਕਾਲਜ ਦੀ ਕੁੜੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਉਸਦੀ ਮਾਸੀ ਦੀ ਧੀ ਹੈ ਜੋ ਨਵੇਂ ਕੋਟ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਆਈ ਹੈ । ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਪਰਮਜੀਤ ਸ਼ਰਮ ਨਾਲ ਪਾਣੀ-ਪਾਣੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

✨ ਸਿੱਟਾ: ਅਸਲੀ ‘ਨਵਾਂ ਚਾਨਣ’ ਕੀ ਹੈ?

ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਡਾ: ਹਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਮਾਜਿਕ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਹਰਨਾਮ ਕੌਰ ਆਪਣੀ ਧੀ ਸਤਨਾਮ ਅਤੇ ਭਤੀਜੀ ਚੰਨੋ ਵੱਲ ਦੇਖਦੀ ਹੈ।

• ਚੰਨੋ: ਜਿਸ ਕੋਲ ਕੁਦਰਤੀ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਤਾਕਤ ਹੈ, ਪਰ ਵਿੱਦਿਆ ਨਹੀਂ।
• ਸਤਨਾਮ: ਜਿਸ ਕੋਲ ਵਿੱਦਿਆ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਚਮਕ ਹੈ, ਪਰ ਸਿਹਤ ਪੱਖੋਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੈ।

ਹਰਨਾਮ ਕੌਰ ਸੋਚਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ:

“ਜੇ ਚੰਗੀ ਸਿਹਤ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਵਿੱਦਿਆ ਮਿਲ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਕਿੰਨੀ ਚੰਗੀ ਗੱਲ ਹੋਵੇ।”

ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਤਾਈਦ ਕਰਦੀ ਹੋਈ ਸਤਨਾਮ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦੀ ਹੈ:

“ਫਿਰ ਤਾਂ ਵਿੱਦਿਆ ‘ਨਵਾਂ ਚਾਨਣ’ ਬਣ ਜਾਵੇ।”

ਨਿਚੋੜ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਇਕਾਂਗੀ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ ਕਿਤਾਬੀ ਗਿਆਨ ਜਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਸਰੀਰਕ ਤਾਕਤ ਅਧੂਰੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਸਿਹਤਮੰਦ ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਤਰੱਕੀਯਾਫ਼ਤ ਕੌਮ ਲਈ ਸਿੱਖਿਆ (Education) ਅਤੇ ਸਿਹਤ (Health) ਦਾ ਸੁਮੇਲ ਹੋਣਾ ਅਤਿ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਇਹੀ ਸੁਮੇਲ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਅਸਲ ਰੌਸ਼ਨੀ ਜਾਂ ‘ਨਵਾਂ ਚਾਨਣ’ ਲੈ ਕੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ।

🎭 ਮੁੱਖ ਪਾਤਰ (Main Characters)

ਚੰਨੋ ਦਾ ਪਾਤਰ-ਚਿਤਰਨ

ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਚੰਨੋ ਇਸ ਇਕਾਂਗੀ ਦੀ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪਾਤਰ ਹੈ, ਜੋ ਪੇਂਡੂ ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਨਰੋਈ ਸਿਹਤ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ । ਉਹ ਇੱਕ ਸਿੱਧੀ-ਸਾਦੀ ਪੇਂਡੂ ਕੁੜੀ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਕਿਰਦਾਰ ਰਾਹੀਂ ਇਕਾਂਗੀਕਾਰ ਨੇ ਇਹ ਦਰਸਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਵਿੱਦਿਆ ਦੋਵੇਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ । ਪਾਠਕਾਂ ਨੂੰ ਸਤਨਾਮ ਨਾਲੋਂ ਚੰਨੋ ਦਾ ਪਾਤਰ ਵਧੇਰੇ ਚੰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ।

ਉਸਦੇ ਚਰਿੱਤਰ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹਨ:

1. ਪੇਂਡੂ ਅਤੇ ਸਿਹਤਮੰਦ ਮੁਟਿਆਰ ਚੰਨੋ ਇੱਕ ਪੇਂਡੂ, ਉੱਚੀ-ਲੰਮੀ ਅਤੇ ਸਿਹਤਮੰਦ ਮੁਟਿਆਰ ਹੈ । ਉਸਦੀ ਸਿਹਤ ਬਹੁਤ ਨਰੋਈ ਹੈ ਅਤੇ ਚਿਹਰੇ ‘ਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਹੈ । ਉਸਦੀ ਮਾਸੀ ਹਰਨਾਮ ਕੌਰ ਅਤੇ ਭੈਣ ਸਤਨਾਮ ਉਸਦੀ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਰਸ਼ਕ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ।

2. ਪਹਿਰਾਵਾ ਅਤੇ ਦਿੱਖ ਉਸਦਾ ਪਹਿਰਾਵਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੇਂਡੂ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਗਲ ਵਿੱਚ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦਾ ਕੈਂਪਰ (ਕਮੀਜ਼), ਸਿਰ ‘ਤੇ ਕਾਸ਼ਨੀ ਦੁਪੱਟਾ ਅਤੇ ਤੇੜ ਛੀਂਟ ਦੀ ਸਲਵਾਰ ਪਾਈ ਹੋਈ ਹੈ । ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੁਖੱਲੀ ਜੁੱਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਗਾਂ ਹਨ । ਉਸਦੇ ਨੱਕ ਵਿੱਚ ਤੀਲ੍ਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਗੰਢ ਮਾਰੀ ਹੋਈ ਹੈ ।

3. ਭੋਲੀ-ਭਾਲੀ ਅਤੇ ਸਿੱਧੀ-ਸਾਦੀ ਚੰਨੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਭੋਲੀ ਅਤੇ ਸਿੱਧੀ-ਸਾਦੀ ਕੁੜੀ ਹੈ । ਸ਼ਹਿਰੀ ਚੁਸਤ-ਚਲਾਕੀਆਂ ਤੋਂ ਉਹ ਕੋਹਾਂ ਦੂਰ ਹੈ। ਸਤਨਾਮ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਉਹ ਸਾਦਗੀ ਦੀ ਮੂਰਤ ਹੈ । ਜਦੋਂ ਉਹ ਮਾਸੀ ਦੇ ਘਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਹਰਨਾਮ ਕੌਰ ਦਾ ਮੋਟਾ ਸਰੀਰ ਦੇਖ ਕੇ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸੋਚਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਾਇਦ ਉਹ ਗਲਤ ਘਰ ਆ ਗਈ ਹੈ । ਉਹ ਏਨੀ ਭੋਲੀ ਹੈ ਕਿ ਸਤਨਾਮ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ, ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੇ ਲਾਲਚ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਸ਼ਹਿਰੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਕਰਵਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ ।

4. ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੀ ਸ਼ੌਕੀਨ ਭਾਵੇਂ ਚੰਨੋ ਅਨਪੜ੍ਹ ਹੈ, ਪਰ ਉਸਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਦਾ ਬਹੁਤ ਸ਼ੌਕ ਹੈ । ਉਸਦੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦਾ ਕੋਈ ਚੰਗਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਫਿਰ ਵੀ ਉਸਨੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੇ ਭਾਈ ਕੋਲੋਂ ਥੋੜ੍ਹਾ-ਬਹੁਤ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਚਿੱਠੀ ਪੜ੍ਹਨੀ ਸਿੱਖੀ ਸੀ । ਉਹ ਸਤਨਾਮ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਉਹ ਕਿਸੇ ਪੜ੍ਹੀ-ਲਿਖੀ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਦੇਖਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸਦਾ ਦਿਲ ਉਦਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਪੜ੍ਹਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ । ਉਹ ਪੜ੍ਹਨ ਦੀ ਖਾਤਰ ਸਤਨਾਮ ਦੀ ਹਰ ਸ਼ਰਤ ਮੰਨਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ।

5. ਘਰੇਲੂ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਧੀ ਚੰਨੋ ਦੀ ਮਾਂ ਮਰ ਚੁੱਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ । ਉਹ ਘਰ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਨਿਪੁੰਨ ਹੈ ਅਤੇ ਦਿਲਚਸਪੀ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ । ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਬਹੁਤ ਖਿਆਲ ਰੱਖਦੀ ਹੈ । ਜਦੋਂ ਸਤਨਾਮ ਉਸਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਈ ਕੁਝ ਮਹੀਨੇ ਕੋਲ ਰਹਿਣ ਲਈ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਚੰਨੋ ਸਾਫ਼ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਨੂੰ ਫਿਕਰ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦੇ ਪਿੱਛੋਂ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਰੋਟੀ ਕੌਣ ਪਕਾ ਕੇ ਦੇਵੇਗਾ । ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਆਉਂਦੀ ਹੋਈ ਵੀ ਰਸਤੇ ਲਈ ਰੋਟੀ ਘਰੋਂ ਪਕਾ ਕੇ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ ।

6. ਸੂਝਵਾਨ ਅਤੇ ਸਵੈ-ਮਾਣ ਵਾਲੀ ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਪੇਂਡੂ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਬੇਸਮਝ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਾਸੀ ਹਰਨਾਮ ਕੌਰ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਬਾਂਹ ‘ਤੇ ਖੁਦੇ ਨਾਮ ਤੋਂ ਪਛਾਣ ਲੈਂਦੀ ਹੈ । ਉਸ ਵਿੱਚ ਸਵੈ-ਮਾਣ ਵੀ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਨੌਕਰਾਣੀ ਪਾਰੋ ਉਸਨੂੰ ਗੇਟ ‘ਤੇ ਰੋਕਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਮਾਸੀ ਕੋਲ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਪਾਰੋ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਹੰਕਾਰ (ਡਮਾਕ) ਹੈ ।

7. ਸ਼ਰਮੀਲੀ ਅਤੇ ਕੋਮਲ ਦਿਲ ਚੰਨੋ ਸੁਭਾਅ ਤੋਂ ਸ਼ਰਮੀਲੀ ਹੈ । ਜਦੋਂ ਮਾਸੀ ਉਸਦੇ ਮੁਟਿਆਰ ਹੋਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਜਦੋਂ ਸਤਨਾਮ ਉਸਦਾ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਬਹੁਤ ਸ਼ਰਮਾਉਂਦੀ ਹੈ । ਉਹ ਕੋਮਲ ਦਿਲ ਵਾਲੀ ਵੀ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਹਰਨਾਮ ਕੌਰ ਆਪਣੀ ਮਰ ਚੁੱਕੀ ਭੈਣ (ਚੰਨੋ ਦੀ ਮਾਂ) ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਰੋ ਪੈਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਚੰਨੋ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹੰਝੂ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ।

8. ਤੇਜੂ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਚੰਨੋ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਦੇ ਮੁੰਡੇ ‘ਤੇਜੂ’ ਲਈ ਪਿਆਰ ਹੈ । ਜਦੋਂ ਸਤਨਾਮ ਉਸਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਰੂਪ ਦੇਖ ਕੇ ਸੋਚਦੀ ਹੈ, “ਸੱਚੀ, ਜੇ ਅੱਜ ਮੈਨੂੰ ਤੇਜੂ ਵੇਖ ਲਏ…” । ਇਹ ਉਸਦੇ ਮਨ ਦੇ ਕੋਮਲ ਜਜ਼ਬਾਤਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਸਿੱਟਾ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ, ਚੰਨੋ ਇੱਕ ਆਦਰਸ਼ ਪੇਂਡੂ ਮੁਟਿਆਰ ਹੈ ਜੋ ਸਿਹਤ, ਸਾਦਗੀ, ਸੇਵਾ-ਭਾਵਨਾ ਅਤੇ ਨੈਤਿਕ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਇਹ ਸਿੱਧ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਚੰਗੀ ਸਿਹਤ ਦੇ ਨਾਲ ਵਿੱਦਿਆ ਦਾ ਸੁਮੇਲ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਨਸਾਨ ‘ਨਵਾਂ ਚਾਨਣ’ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ ।

ਸਤਨਾਮ ਦਾ ਪਾਤਰ-ਚਿਤਰਨ

ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਸਤਨਾਮ ਇਸ ਇਕਾਂਗੀ ਦੀ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪਾਤਰ ਹੈ। ਉਹ ਹਰਨਾਮ ਕੌਰ ਦੀ ਧੀ ਹੈ ਅਤੇ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਇੱਕ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਦੀ ਹੈ । ਇਕਾਂਗੀ ਵਿੱਚ ਉਹ ‘ਵਿੱਦਿਆ’ (Education) ਅਤੇ ‘ਸ਼ਹਿਰੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ’ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਚੁਸਤ ਅਤੇ ਫੈਸ਼ਨੇਬਲ ਹੈ, ਪਰ ਸਰੀਰਕ ਪੱਖੋਂ ਉਹ ਆਪਣੀ ਪੇਂਡੂ ਭੈਣ ਚੰਨੋ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੈ ।

ਉਸਦੇ ਚਰਿੱਤਰ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹਨ:

1. ਸਰੀਰਕ ਦਿੱਖ ਅਤੇ ਪਹਿਰਾਵਾ ਸਤਨਾਮ ਦੀ ਉਮਰ ਲਗਭਗ 19 ਸਾਲ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਬਾਰ੍ਹਵੀਂ ਜਮਾਤ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਦੀ ਹੈ । ਉਹ ਦੇਖਣ ਵਿੱਚ ਪਤਲੀ ਅਤੇ ਨਾਜ਼ੁਕ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਹਲਕੇ ਰੰਗ ਦੀ ਸਾੜੀ ਪਾਈ ਹੋਈ ਹੈ ਅਤੇ ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੈਂਡਲ ਹਨ। ਉਸਨੇ ਧੁੱਪ ਵਾਲੀਆਂ ਐਨਕਾਂ ਲਗਾਈਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਕਿਤਾਬਾਂ ਫੜੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਉਸਦੇ ਪੜ੍ਹੇ-ਲਿਖੇ ਹੋਣ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹਨ ।

2. ਅਮੀਰੀ ਅਤੇ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੇ ਹੰਕਾਰ ਵਾਲੀ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਸਤਨਾਮ ਦੇ ਸੁਭਾਅ ਵਿੱਚ ਅਮੀਰੀ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਹੋਣ ਦਾ ਹੰਕਾਰ ਝਲਕਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਚੰਨੋ (ਆਪਣੀ ਮਾਸੀ ਦੀ ਧੀ) ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਬੁਲਾਏ ਕੋਲੋਂ ਲੰਘ ਜਾਂਦੀ ਹੈ । ਉਹ ਸਮਝਦੀ ਹੈ ਕਿ ਪੜ੍ਹੇ-ਲਿਖੇ ਲੋਕ ਅਨਪੜ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਘੱਟ ਹੀ ਬੋਲਦੇ ਹਨ । ਉਹ ਘਰ ਦੀ ਨੌਕਰਾਣੀ ਪਾਰੋ ‘ਤੇ ਵੀ ਬਹੁਤ ਰੋਹਬ ਰੱਖਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਘੂਰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ।

3. ਚੁਸਤ, ਚਲਾਕ ਅਤੇ ਸ਼ਰਾਰਤੀ ਸਤਨਾਮ ਬਹੁਤ ਹੀ ਚੁਸਤ ਅਤੇ ਸ਼ਰਾਰਤੀ ਸੁਭਾਅ ਦੀ ਮਾਲਕ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਚੰਨੋ ਪੜ੍ਹਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਜ਼ਾਹਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਤਨਾਮ ਬੜੀ ਚਲਾਕੀ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਦੋ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਪੜ੍ਹਾ ਦੇਵੇਗੀ, ਪਰ ਸ਼ਰਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਚੰਨੋ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਹਰ ਗੱਲ ਮੰਨਣੀ ਪਵੇਗੀ । ਇਸ ਬਹਾਨੇ ਉਹ ਭੋਲੀ ਚੰਨੋ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਮੇਕਅੱਪ (ਸੁਰਖੀ, ਬਿੰਦੀ, ਪਾਊਡਰ) ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਫੈਸ਼ਨੇਬਲ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ ।

4. ਅਗਾਂਹਵਧੂ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਵਿਚਾਰਾਂ ਵਾਲੀ ਸਤਨਾਮ ਆਧੁਨਿਕ ਖਿਆਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਕ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ‘ਸੋਸ਼ਲਿਸਟ’ ਅਖਵਾਉਂਦੀ ਹੈ । ਉਹ ਸਮਾਜਿਕ ਮੁੱਦਿਆਂ ‘ਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਬੋਲਦੀ ਹੈ:

• ਪਿੰਡ-ਸੁਧਾਰ ਬਾਰੇ: ਜਦੋਂ ਉਸਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਚੰਨੋ ਦੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦਾ ਕੋਈ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਲੀਡਰਾਂ ਨੂੰ ਕੋਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਿਰਫ ਪਿੰਡ-ਸੁਧਾਰ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ (ਫੜ੍ਹਾਂ) ਹੀ ਮਾਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ।
• ਵਿਆਹ ਬਾਰੇ: ਉਹ ਮੰਨਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਦੇਖ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਵਿਆਹ ਦਾ ਸਬੰਧ ਸਾਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ।

5. ਆਪਣੀ ਗਲਤੀ ਮੰਨਣ ਵਾਲੀ ਭਾਵੇਂ ਸਤਨਾਮ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹਾ ਹੰਕਾਰ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਆਪਣੀ ਗਲਤੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਕੁੜੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਹਰਨਾਮ ਕੌਰ ਉਸਨੂੰ ਝਿੜਕਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਸੀ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਬੁਲਾਇਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਆਪਣੀ ਗਲਤੀ ਮੰਨ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਚੰਨੋ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਰੁੱਖੇ ਵਿਹਾਰ ਲਈ ਮੁਆਫੀ ਮੰਗਦੀ ਹੈ ।

6. ਚੰਗੀ ਸਿਹਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀ ਸਤਨਾਮ ਪੜ੍ਹੀ-ਲਿਖੀ ਜ਼ਰੂਰ ਹੈ, ਪਰ ਸ਼ਹਿਰੀ ਮਾਹੌਲ, ਬੰਦ ਕਮਰਿਆਂ ਅਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਹਵਾ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਉਸਦੀ ਸਿਹਤ ਚੰਗੀ ਨਹੀਂ ਹੈ । ਜਦੋਂ ਉਹ ਚੰਨੋ ਦੀ ਨਰੋਈ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਦੇਖਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਉਸ ਨਾਲ ਰਸ਼ਕ (ਈਰਖਾ) ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਦਿਲੋਂ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕਾਸ਼! ਉਸਦੀ ਸਿਹਤ ਵੀ ਚੰਨੋ ਵਰਗੀ ਹੁੰਦੀ ।

ਸਿੱਟਾ ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਸਤਨਾਮ ਦਾ ਪਾਤਰ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਕੱਲੀ ਵਿੱਦਿਆ ਕਾਫੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਚੰਗੀ ਸਿਹਤ ਦੇ ਨਾਲ ਵਿੱਦਿਆ ਵੀ ਮਿਲ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਕਿੰਨਾ ਚੰਗਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਸਤਨਾਮ ਹੀ ਇਕਾਂਗੀ ਦਾ ਨਿਚੋੜ ਕੱਢਦੀ ਹੋਈ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ—“ਫਿਰ ਤਾਂ ਵਿੱਦਿਆ ‘ਨਵਾਂ ਚਾਨਣ’ ਬਣ ਜਾਵੇ” ।

ਹਰਨਾਮ ਕੌਰ ਦਾ ਪਾਤਰ-ਚਿਤਰਨ

ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਹਰਨਾਮ ਕੌਰ ਇਸ ਇਕਾਂਗੀ ਦੀ ਇੱਕ ਕੇਂਦਰੀ ਪਾਤਰ ਹੈ। ਉਹ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਇੱਕ ਅਮੀਰ ਵਕੀਲ, ਸ: ਹਰਬੰਸ ਸਿੰਘ ਬਾਰ-ਐਟ-ਲਾਅ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਕੋਠੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ । ਉਹ ਸਤਨਾਮ ਅਤੇ ਪਰਮਜੀਤ ਦੀ ਮਾਂ ਹੈ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਪਾਤਰ ਚੰਨੋ ਦੀ ਸਕੀ ਮਾਸੀ ਹੈ । ਉਸਦੇ ਕਿਰਦਾਰ ਰਾਹੀਂ ਸ਼ਹਿਰੀ ਗ੍ਰਹਿਣੀਆਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸੁਭਾਅ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਉਸਦੇ ਚਰਿੱਤਰ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹਨ:

1. ਸਰੀਰਕ ਦਿੱਖ ਅਤੇ ਉਮਰ ਹਰਨਾਮ ਕੌਰ ਦੀ ਉਮਰ ਲਗਭਗ 38 ਸਾਲ ਹੈ । ਸ਼ਹਿਰੀ ਜੀਵਨ ਦੇ ਸੁਖ-ਆਰਾਮ ਅਤੇ ਵਿਹਲੜਪੁਣੇ ਕਾਰਨ ਉਸਦਾ ਸਰੀਰ ਬਹੁਤ ਭਾਰਾ (ਮੋਟਾ) ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ । ਜਦੋਂ ਚੰਨੋ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਉਸਨੂੰ ਦੇਖਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਉਸਦੇ ਮੋਟੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ।

2. ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦਾ ਮੋਹ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀ ਭਾਵੇਂ ਹਰਨਾਮ ਕੌਰ ਇੱਕ ਅਮੀਰ ਸ਼ਹਿਰਨ ਹੈ, ਪਰ ਉਸਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪੇਂਡੂ ਅਤੇ ਗਰੀਬ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰ ਹੈ ।

• ਜਦੋਂ ਚੰਨੋ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਦੱਸਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਹਰਨਾਮ ਕੌਰ ਭਾਵੁਕ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਮਰ ਚੁੱਕੀ ਭੈਣ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਉਸਨੂੰ ਗਲ ਨਾਲ ਲਗਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ ।
• ਉਹ ਮੰਨਦੀ ਹੈ ਕਿ ਬੰਦਾ ਭਾਵੇਂ ਕਿੰਨਾ ਵੀ ਅਮੀਰ ਜਾਂ ਪੜ੍ਹਿਆ-ਲਿਖਿਆ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਸਾਕ-ਸਬੰਧੀ ਨਹੀਂ ਛੱਡੇ ਜਾਂਦੇ ।

3. ਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਅਤੇ ਸੁਲਝੀ ਹੋਈ ਔਰਤ ਹਰਨਾਮ ਕੌਰ ਵਿੱਚ ਅਮੀਰੀ ਦਾ ਹੰਕਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈ ।

• ਜਦੋਂ ਉਸਦੀ ਧੀ ਸਤਨਾਮ ਚੰਨੋ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਬੁਲਾਏ ਕੋਲੋਂ ਲੰਘ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਤਨਾਮ ਨੂੰ ਝਿੜਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਮਝਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਹੰਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ।
• ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, “ਦੇਖ ਬੱਚੀ! ਹੰਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰੀਦਾ, ਰੱਬ ਨਾ ਦਿਖਾਏ ਬੁਰੇ ਦਿਨ” ।

4. ਸੁਖ-ਆਰਾਮ ਪਸੰਦ (ਸੁਖ-ਰਹਿਣੀ) ਹਰਨਾਮ ਕੌਰ ਇੱਕ ਸੁਖ-ਰਹਿਣੀ ਔਰਤ ਹੈ । ਘਰ ਦੇ ਕੰਮ-ਕਾਜ ਲਈ ਉਸਨੇ ਨੌਕਰਾਣੀ (ਪਾਰੋ) ਰੱਖੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਹ ਖੁਦ ਕੋਈ ਸਰੀਰਕ ਮਿਹਨਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ । ਇਹੀ ਆਰਾਮਦਾਇਕ ਜੀਵਨ ਉਸਦੀ ਸਿਹਤ ਖਰਾਬ ਹੋਣ ਅਤੇ ਮੋਟਾਪੇ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਿਆ ਹੈ ।

5. ਨੌਕਰਾਂ ਨਾਲ ਸਖ਼ਤ ਵਿਹਾਰ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਨੌਕਰਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਉਸਦਾ ਰਵੱਈਆ ਥੋੜ੍ਹਾ ਸਖ਼ਤ ਹੈ। ਉਹ ਕਈ ਵਾਰ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਨੌਕਰਾਣੀ ਪਾਰੋ ਨਾਲ ਕੌੜਾ ਬੋਲਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ‘ਸਿਰਮੁਨੀਏ’ ਜਾਂ ‘ਰੰਡੀਏ’ ਵਰਗੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੀ ਹੈ ।

6. ਵਿੱਦਿਆ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਦੇ ਸੁਮੇਲ ਦੀ ਚਾਹਵਾਨ ਹਰਨਾਮ ਕੌਰ ਸਿਰਫ ਅੰਨ੍ਹੀ ਅਮੀਰੀ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਗੁਆਚੀ ਹੋਈ, ਸਗੋਂ ਉਹ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਵਿੱਦਿਆ ਦੀ ਅਹਿਮੀਅਤ ਨੂੰ ਸਮਝਦੀ ਹੈ ।

• ਉਹ ਚੰਨੋ ਦੀ ਨਰੋਈ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
• ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਉਹ ਹੀ ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਚੰਨੋ ਵਰਗੀ ਸਿਹਤ ਦੇ ਨਾਲ ਵਿੱਦਿਆ ਵੀ ਮਿਲ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਗੱਲ ਹੋਵੇਗੀ । ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, “ਰੱਬ ਕਰੇ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਗੁਣ ਵਿੱਦਿਆ ਤੇ ਸਿਹਤ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਜਾਣ” ।

ਸਿੱਟਾ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ, ਹਰਨਾਮ ਕੌਰ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਹੈ ਜੋ ਅਮੀਰੀ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਵੀ ਆਪਣੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਧੀ ਨੂੰ ਸੰਸਕਾਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਲਈ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸਮਝਦੀ ਹੈ।

### ਪਰਮਜੀਤ ਦਾ ਪਾਤਰ-ਚਿਤਰਨ

ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਪਰਮਜੀਤ ਇਸ ਇਕਾਂਗੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸਹਾਇਕ ਪਰ ਦਿਲਚਸਪ ਪਾਤਰ ਹੈ। ਉਹ ਹਰਨਾਮ ਕੌਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਸਤਨਾਮ ਦਾ ਭਰਾ ਹੈ । ਉਸਦੇ ਕਿਰਦਾਰ ਰਾਹੀਂ ਇਕਾਂਗੀਕਾਰ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਕਾਲਜਾਂ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਨ ਵਾਲੇ ਕੁਝ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੀ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਅਤੇ ਵਿਵਹਾਰ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਉਸਦੇ ਚਰਿੱਤਰ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹਨ:

1. ਕਾਲਜ ਪੜ੍ਹਦਾ ਨੌਜਵਾਨ ਪਰਮਜੀਤ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰੀ ਨੌਜਵਾਨ ਹੈ ਜੋ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ । ਉਹ ਆਧੁਨਿਕ ਸ਼ਹਿਰੀ ਜੀਵਨ-ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਢਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

2. ਆਵਾਰਾ ਅਤੇ ਮਨਚਲਾ ਸੁਭਾਅ ਇਕਾਂਗੀ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ “ਆਵਾਰਾ” ਕਿਸਮ ਦਾ ਮੁੰਡਾ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ । ਉਸਦਾ ਸੁਭਾਅ ਗੰਭੀਰ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਉਹ ਮਨਚਲਾ ਹੈ। ਉਹ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਫਲਰਟ (Flirt) ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।

3. ਸੁੰਦਰਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਬੂਲਣ ਵਾਲਾ ਜਦੋਂ ਉਹ ਘਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਸਤਨਾਮ ਕੋਲ ਬੈਠੀ ਬੇਹੱਦ ਖੂਬਸੂਰਤ ਅਤੇ ਸ਼ਿੰਗਾਰੀ ਹੋਈ ਚੰਨੋ ਨੂੰ ਦੇਖਦਾ ਹੈ। ਚੰਨੋ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਦਿੱਖ (ਜੋ ਸਤਨਾਮ ਨੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਸੀ) ਦੇਖ ਕੇ ਉਹ ਉਸ ਵੱਲ ਖਿੱਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਕੋਲ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ।

4. ਗਲਤਫਹਿਮੀ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਪਰਮਜੀਤ ਸਤਨਾਮ ਦੀ ਸ਼ਰਾਰਤ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸਤਨਾਮ ਝੂਠ ਬੋਲਦੀ ਹੈ ਕਿ ਚੰਨੋ ਉਸਦੀ ਕਾਲਜ ਦੀ ਸਹੇਲੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਪਰਮਜੀਤ ਇਸਨੂੰ ਸੱਚ ਮੰਨ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ।

• ਉਹ ਚੰਨੋ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਦੇਖਿਆ ।
• ਉਹ ਚੰਨੋ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸ਼ੇਖੀ ਮਾਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕਾਲਜ ਦੇ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਲੇਖ ਅਤੇ ਫੋਟੋ ਛਪਵਾ ਦੇਵੇਗਾ ।

5. ਹੱਦੋਂ ਵੱਧ ਸ਼ੋਖੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ (ਬੇਸ਼ਰਮ) ਪਰਮਜੀਤ ਦਾ ਵਿਹਾਰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਹਲਕਾ ਅਤੇ ਬੇਸ਼ਰਮੀ ਭਰਿਆ ਹੈ। ਚੰਨੋ ਦੇ ਚੁੱਪ ਰਹਿਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਹ ਲਗਾਤਾਰ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਸਦੀ “ਸ਼ੋਖੀ ਹੱਦੋਂ ਵੱਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ” । ਉਹ ਇਹ ਨਹੀਂ ਸੋਚਦਾ ਕਿ ਉਹ ਕਿਸੇ ਅਜਨਬੀ ਕੁੜੀ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਗੱਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।

6. ਸ਼ਰਮਿੰਦਗੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਰਮਜੀਤ ਦੇ ਚਰਿੱਤਰ ਵਿੱਚ ਮੋੜ ਉਦੋਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਹਰਨਾਮ ਕੌਰ ਅੰਦਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਹਰਨਾਮ ਕੌਰ ਉਸਨੂੰ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕੁੜੀ ਕੋਈ ਹੋਰ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਉਸਦੀ ਮਾਸੀ ਦੀ ਧੀ (ਭੈਣ) ਹੈ ਜੋ ਪਿੰਡੋਂ ਆਈ ਹੈ, ਤਾਂ ਪਰਮਜੀਤ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਹੇਠੋਂ ਜ਼ਮੀਨ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ।

• ਸੱਚਾਈ ਪਤਾ ਲੱਗਣ ‘ਤੇ ਉਹ ਬਹੁਤ ਸ਼ਰਮਿੰਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ “ਪਾਣੀ-ਪਾਣੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ” ।
• ਉਸਨੂੰ ਅਹਿਸਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਹੀ ਭੈਣ ‘ਤੇ ਮਾੜੀ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖੀ ਸੀ।

ਸਿੱਟਾ ਪਰਮਜੀਤ ਦਾ ਪਾਤਰ ਛੋਟਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ ਹਾਸ-ਰਸ ਅਤੇ ਨੈਤਿਕ ਸਿੱਖਿਆ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਬਾਹਰੀ ਦਿਖਾਵੇ ਕਾਰਨ ਇਨਸਾਨ ਧੋਖਾ ਖਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਭੁੱਲ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਸ਼ਰਮਿੰਦਗੀ ਉਸਦੇ ਸੁਧਾਰ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

ਪਾਰੋ ਦਾ ਪਾਤਰ-ਚਿਤਰਨ

ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਪਾਰੋ ਇਸ ਇਕਾਂਗੀ ਦੀ ਇੱਕ ਸਹਾਇਕ ਪਾਤਰ ਹੈ। ਉਹ ਹਰਨਾਮ ਕੌਰ ਦੇ ਲਾਹੌਰ ਵਾਲੇ ਘਰ ਦੀ ਨੌਕਰਾਣੀ ਹੈ । ਭਾਵੇਂ ਉਸਦਾ ਰੋਲ ਛੋਟਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਸਦੇ ਕਿਰਦਾਰ ਰਾਹੀਂ ਇਕਾਂਗੀਕਾਰ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਘਰਾਂ ਦੇ ਨੌਕਰਾਂ ਦੀ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਅਤੇ ਪੇਂਡੂ ਲੋਕਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਵੱਈਏ ਨੂੰ ਬਾਖੂਬੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਉਸਦੇ ਚਰਿੱਤਰ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹਨ:

1. ਘਰ ਦੀ ਨੌਕਰਾਣੀ ਪਾਰੋ ਹਰਨਾਮ ਕੌਰ ਦੇ ਘਰ ਦਾ ਸਾਰਾ ਕੰਮ-ਕਾਜ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਚੰਨੋ ਹੈਰਾਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਘਰ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਵੀ ਨੌਕਰਾਣੀ ਰੱਖੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕੰਮ ਧੀਆਂ-ਭੈਣਾਂ ਆਪ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ।

2. ਰੁੱਖਾ ਅਤੇ ਹੰਕਾਰੀ ਸੁਭਾਅ ਪਾਰੋ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰੀ ਨੌਕਰਾਂ ਵਾਲਾ ਹੰਕਾਰ (ਆਕੜ) ਹੈ। ਜਦੋਂ ਚੰਨੋ ਪਿੰਡੋਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਪਾਰੋ ਉਸਦੇ ਪੇਂਡੂ ਪਹਿਰਾਵੇ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਉਸ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ।

• ਚੰਨੋ ਆਪਣੀ ਮਾਸੀ ਕੋਲ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਪਾਰੋ ਦਾ “ਬੜਾ ਡਮਾਕ (ਦਿਮਾਗ/ਹੰਕਾਰ) ਹੈ” ਅਤੇ ਉਹ “ਸਿੱਧੇ ਮੂੰਹ ਗੱਲ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ” ।
• ਉਹ ਚੰਨੋ ਨੂੰ ਗੇਟ ‘ਤੇ ਹੀ ਰੋਕੀ ਰੱਖਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਾਫੀ ਪੁੱਛ-ਗਿੱਛ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਅੰਦਰ ਜਾਣ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ।

3. ਪੇਂਡੂਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਹੀਣ-ਭਾਵਨਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀ ਪਾਰੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪੇਂਡੂ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲੋਂ ਬਿਹਤਰ ਸਮਝਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਚੰਨੋ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਾਧਾਰਨ ਪੇਂਡੂ ਕੁੜੀ ਸਮਝ ਕੇ ਉਸ ਨਾਲ ਨੋਕ-ਝੋਕ ਕਰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ । ਉਸਨੂੰ ਇਹ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਕਿ ਇਹ ਸਾਧਾਰਨ ਦਿਖਣ ਵਾਲੀ ਕੁੜੀ ਘਰ ਦੀ ਮਾਲਕਣ ਦੀ ਸਕੀ ਭੈਣ ਦੀ ਧੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।

4. ਮਾਲਕਾਂ ਤੋਂ ਡਰਨ ਵਾਲੀ ਬਾਹਰਲਿਆਂ (ਖਾਸਕਰ ਪੇਂਡੂਆਂ) ਨਾਲ ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਰੋਹਬ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਘਰ ਦੇ ਮਾਲਕਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਉਹ ਦੱਬ ਕੇ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।

• ਹਰਨਾਮ ਕੌਰ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ‘ਸਿਰਮੁਨੀਏ’ ਜਾਂ ‘ਰੰਡੀਏ’ ਵਰਗੇ ਸਖ਼ਤ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਬੁਲਾਉਂਦੀ ਹੈ ।
• ਸਤਨਾਮ ਵੀ ਉਸ ‘ਤੇ ਪੂਰਾ ਰੋਹਬ ਰੱਖਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪਾਰੋ ਉਸਦੇ ਇਸ਼ਾਰੇ ‘ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ ।

5. ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਨਿਭਾਉਣ ਵਾਲੀ ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਅ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਡਿਊਟੀ ਨਿਭਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਚੰਨੋ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਅੰਦਰ ਆ ਕੇ ਹਰਨਾਮ ਕੌਰ ਨੂੰ ਸੂਚਨਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਬਾਹਰ ਕੋਈ ਕੁੜੀ ਮਿਲਣ ਆਈ ਹੈ । ਉਹ ਘਰ ਦੇ ਕੰਮਾਂ-ਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹਰਨਾਮ ਕੌਰ ਦਾ ਹੱਥ ਵਟਾਉਂਦੀ ਹੈ।

ਸਿੱਟਾ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ, ਪਾਰੋ ਦਾ ਪਾਤਰ ਸ਼ਹਿਰੀ ਮੱਧ-ਵਰਗੀ ਘਰਾਂ ਦੇ ਉਸ ਵਾਤਾਵਰਣ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਨੌਕਰ ਵੀ ਪੇਂਡੂ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਹੀਣ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਦੇਖਦੇ ਹਨ। ਉਸਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਚੰਨੋ ਦੀ ਸਾਦਗੀ ਅਤੇ ਨਿਮਰਤਾ ਨੂੰ ਹੋਰ ਉਭਾਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਨਵਾਂ ਚਾਨਣ’ ਇਕਾਂਗੀ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ-ਵਸਤੂ

‘ਨਵਾਂ ਚਾਨਣ’ ਇਕਾਂਗੀ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਉਸਾਰੂ, ਸੁਧਾਰਵਾਦੀ ਅਤੇ ਅਗਾਂਹਵਧੂ ਹੈ। ਇਸ ਇਕਾਂਗੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ਾ ‘ਵਿੱਦਿਆ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਦਾ ਸੁਮੇਲ’ ਹੈ । ਇਕਾਂਗੀਕਾਰ ਨੇ ਇਹ ਦਰਸਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਲਈ ਨੌਜਵਾਨ ਪੀੜ੍ਹੀ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰਕ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਵਿਕਾਸ (ਵਿੱਦਿਆ) ਦੋਵਾਂ ਦਾ ਹੋਣਾ ਅਤਿ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ।

ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ ਨੂੰ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਨੁਕਤਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿੱਚ ਸਮਝਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ:

1. ਵਿੱਦਿਆ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਦੇ ਸੰਤੁਲਨ ਦੀ ਲੋੜ

ਇਕਾਂਗੀਕਾਰ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਾਡੇ ਸਮਾਜ ਦੀ ਨੌਜਵਾਨ ਪੀੜ੍ਹੀ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਸੰਤੁਲਨ ਦੀ ਘਾਟ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ।

• ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨ ਦਾ ਅਰਥ ਇਹ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਕਿ ਸਿਹਤ ਪੱਖੋਂ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਵਰਤੀ ਜਾਵੇ ।
• ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਕੇਵਲ ਸਰੀਰਕ ਸਿਹਤ ਦਾ ਹੋਣਾ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜੇਕਰ ਇਨਸਾਨ ਦਾ ਮਾਨਸਿਕ ਅਤੇ ਬੌਧਿਕ ਵਿਕਾਸ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ । ਲੇਖਕ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਨਿਰੀ ਵਿੱਦਿਆ ਜਾਂ ਨਿਰੀ ਸਿਹਤ ਕਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਇਕੱਠੇ ਹੋਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ।

2. ਪੇਂਡੂ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ (ਸਿਹਤ ਹੈ ਪਰ ਵਿੱਦਿਆ ਨਹੀਂ)

ਇਕਾਂਗੀ ਵਿੱਚ ਚੰਨੋ ਪੇਂਡੂ ਜੀਵਨ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।

• ਉਸਦੀ ਸਿਹਤ ਬਹੁਤ ਨਰੋਈ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਚਿਹਰੇ ‘ਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਹੈ ।
• ਪਰ ਉਹ ਪੜ੍ਹੀ-ਲਿਖੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿੱਦਿਆ ਦਾ ਢੁੱਕਵਾਂ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨਹੀਂ ਹੈ ।
• ਵਿੱਦਿਆ ਤੋਂ ਸੱਖਣੀ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਉਸਦੀ ਸੋਚ ਬਹੁਤੀ ਵਿਕਸਿਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਵਿੱਖ ਅਤੇ ਵਿਆਹ ਬਾਰੇ ਫੈਸਲੇ ਲੈਣ ਤੋਂ ਅਸਮਰੱਥ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਆਤਮ-ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੀ ਕਮੀ ਹੈ ।

3. ਸ਼ਹਿਰੀ ਜੀਵਨ ਦੀ ਤ੍ਰਾਸਦੀ (ਵਿੱਦਿਆ ਹੈ ਪਰ ਸਿਹਤ ਨਹੀਂ)

ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਸਤਨਾਮ ਸ਼ਹਿਰੀ ਜੀਵਨ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।

• ਉਹ ਪੜ੍ਹੀ-ਲਿਖੀ, ਚੁਸਤ-ਚਲਾਕ ਅਤੇ ਅਗਾਂਹਵਧੂ ਖਿਆਲਾਂ ਵਾਲੀ ਹੈ ।
• ਪਰ ਸ਼ਹਿਰੀ ਵਾਤਾਵਰਨ, ਬੰਦ ਕਮਰਿਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਖੁਰਾਕ ਦੀ ਕਮੀ ਕਾਰਨ ਉਸਦੀ ਸਿਹਤ ਚੰਗੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ।
• ਲੇਖਕ ਇਹ ਦੱਸਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਿਹਤ ਪੱਖੋਂ ਅਣਗਹਿਲੀ ਵਰਤਣ ਨਾਲ ਵਿੱਦਿਆ ਦਾ ਪੂਰਾ ਲਾਭ ਲੈਣਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ।

4. ‘ਨਵਾਂ ਚਾਨਣ’ ਦਾ ਸੰਕਲਪ

ਇਕਾਂਗੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇ ਦਾ ਨਿਚੋੜ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਹਰਨਾਮ ਕੌਰ ਚੰਨੋ ਦੀ ਚੰਗੀ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਦੇਖਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਇਸ ਚੰਗੀ ਸਿਹਤ ਦੇ ਨਾਲ ਵਿੱਦਿਆ ਵੀ ਮਿਲ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਚੰਗੀ ਗੱਲ ਹੋਵੇਗੀ । ਇਸਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਸਤਨਾਮ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਫਿਰ ਤਾਂ ਵਿੱਦਿਆ ‘ਨਵਾਂ ਚਾਨਣ’ ਬਣ ਜਾਵੇਗੀ ।

ਸਿੱਟਾ

ਸੋ, ਇਸ ਇਕਾਂਗੀ ਦਾ ਮੂਲ ਵਿਸ਼ਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤਮੰਦ ਜੀਵਨ-ਜਾਚ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੀ ਵਿੱਦਿਆ ਦਾ ਸੁਮੇਲ ਹੋਵੇਗਾ, ਕੇਵਲ ਤਦ ਹੀ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਅਸਲ ਰੌਸ਼ਨੀ ਜਾਂ ‘ਨਵਾਂ ਚਾਨਣ’ ਆਵੇਗਾ । ਇਕਾਂਗੀਕਾਰ ਨੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦਲੀਲ ਭਰਪੂਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਇਹ ਸੁਨੇਹਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਸਰੀਰਕ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਦਿਮਾਗੀ ਗਿਆਨ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਪੂਰਕ ਹਨ ।

‘ਨਵਾਂ ਚਾਨਣ’ ਇਕਾਂਗੀ ਦਾ ਕਲਾ-ਪੱਖ (ਨਾਟ-ਜੁਗਤਾਂ)

ਡਾ: ਹਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਾਟਕਕਾਰ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਹ ਰਚਨਾ ਕਲਾਤਮਕ ਪੱਖੋਂ ਇੱਕ ਸਫਲ ਕ੍ਰਿਤ ਹੈ । ਇਸ ਇਕਾਂਗੀ ਦੇ ਕਲਾ-ਪੱਖ ਨੂੰ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਨੁਕਤਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਸਮਝਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ:

1. ਵਿਸ਼ਾ-ਵਸਤੂ (Theme)

ਇਸ ਇਕਾਂਗੀ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਸੁਧਾਰਵਾਦੀ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ਾ ਵਿੱਦਿਆ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਦਾ ਸੁਮੇਲ ਹੈ ।

• ਲੇਖਕ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਕਿ ਨੌਜਵਾਨ ਪੀੜ੍ਹੀ ਕੋਲ ਅਕਸਰ ਇੱਕ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਘਾਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ—ਜਾਂ ਤਾਂ ਸਿਹਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ (ਜਿਵੇਂ ਪੇਂਡੂ ਚੰਨੋ ਕੋਲ) ਜਾਂ ਵਿੱਦਿਆ (ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਹਿਰੀ ਸਤਨਾਮ ਕੋਲ) ।
• ਇਕਾਂਗੀਕਾਰ ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਹਤ ਹੈ ਪਰ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿੱਦਿਆ ਹੈ ਪਰ ਸਿਹਤ ਦੀ ਕਮੀ ਹੈ ।
• ਇਸਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਉਸਾਰੂ ਅਤੇ ਅਗਾਂਹਵਧੂ ਹੈ, ਜੋ ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਿੱਦਿਆ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਦੇ ਮਿਲਣ ਨਾਲ ਹੀ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ‘ਨਵਾਂ ਚਾਨਣ’ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ ।

2. ਕਥਾਨਕ ਜਾਂ ਪਲਾਟ (Plot)

ਇਕਾਂਗੀ ਦਾ ਕਥਾਨਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਰੌਚਕ, ਸੁਆਦਲਾ ਅਤੇ ਉਤਸੁਕਤਾ ਭਰਪੂਰ ਹੈ ।

• ਸਮਾਜਿਕ ਜੀਵਨ: ਕਥਾਨਕ ਸਾਡੇ ਸਮਾਜਿਕ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਦੇਸ਼-ਵੰਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ ।
• ਯਥਾਰਥ ਅਤੇ ਕਲਪਨਾ ਦਾ ਸੁਮੇਲ: ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ ਯਥਾਰਥ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਕਲਪਨਾ (ਰੁਮਾਂਸ) ਦਾ ਰੰਗ ਵੀ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਚੰਨੋ ਦਾ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਨਾ ਮਿਲੀ ਮਾਸੀ ਦੇ ਘਰ ਇਕੱਲਿਆਂ ਪਹੁੰਚਣਾ ਅਤੇ ਪਹਿਲੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਤਨਾਮ ਤੋਂ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਕਰਵਾ ਲੈਣਾ ਥੋੜ੍ਹਾ ਗੈਰ-ਕੁਦਰਤੀ ਜਾਪਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਦਿਲਚਸਪ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ।
• ਏਕਤਾ: ਇਕਾਂਗੀ ਵਿੱਚ ਸਮੇਂ, ਸਥਾਨ ਅਤੇ ਕਾਰਜ ਦੀ ਏਕਤਾ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਸਾਰੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਲਾਹੌਰ ਦੀ ਕੋਠੀ ਦੇ ਇੱਕ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰਦੀਆਂ ਹਨ ।

3. ਪਾਤਰ-ਉਸਾਰੀ (Characterization)

ਇਕਾਂਗੀ ਦੇ ਪਾਤਰ ਜੀਉਂਦੇ-ਜਾਗਦੇ ਅਤੇ ਸੁਭਾਵਿਕ ਹਨ। ਇਹ ਪੇਂਡੂ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਦੋਵੇਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ।

• ਪਾਤਰਾਂ ਦੀ ਵੰਨਗੀ: ਚੰਨੋ ਪੇਂਡੂ ਮੁਟਿਆਰ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਹਰਨਾਮ ਕੌਰ, ਸਤਨਾਮ ਅਤੇ ਪਰਮਜੀਤ ਸ਼ਹਿਰੀ ਪਾਤਰ ਹਨ। ਹਰਨਾਮ ਕੌਰ ਭਾਰੇ ਸਰੀਰ ਵਾਲੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਤਨਾਮ ਪੜ੍ਹੀ-ਲਿਖੀ ਪਰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਸਿਹਤ ਵਾਲੀ ਹੈ ।
• ਉਘੜਵੇਂ ਚਰਿੱਤਰ: ਪਾਤਰਾਂ ਦੇ ਸੁਭਾਅ ਬਹੁਤ ਉਘੜਵੇਂ ਅਤੇ ਨਿਖੜਵੇਂ ਹਨ। ਲੇਖਕ ਨੇ ਪਾਤਰ-ਉਸਾਰੀ ਲਈ ਰੰਗ-ਸੰਕੇਤ, ਆਪਸੀ ਵਾਰਤਾਲਾਪ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਤਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗੱਲਬਾਤ ਵਰਗੀਆਂ ਜੁਗਤਾਂ ਵਰਤੀਆਂ ਹਨ । ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਚੰਨੋ ਅਤੇ ਹਰਨਾਮ ਕੌਰ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਰਾਹੀਂ ਨੌਕਰਾਣੀ ਪਾਰੋ ਦੇ ਚਰਿੱਤਰ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ।

4. ਵਾਰਤਾਲਾਪ (Dialogue)

ਇਸ ਇਕਾਂਗੀ ਦੇ ਵਾਰਤਾਲਾਪ ਇਸਦੀ ਮੁੱਖ ਕਲਾਤਮਕ ਖੂਬੀ ਹਨ।

• ਵਾਰਤਾਲਾਪ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ, ਚੁਸਤ ਅਤੇ ਸੁਆਦਲੇ ਹਨ ।
• ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਤੋਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪਾਤਰਾਂ ਦੇ ਮਨੋਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੇ ਹਨ ।
• ਹਾਲਾਂਕਿ ਕਿਤੇ-ਕਿਤੇ ਗੈਰ-ਕੁਦਰਤੀ ਅੰਸ਼ ਵੀ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਇਹ ਯਥਾਰਥਕ ਹਨ ।

5. ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸ਼ੈਲੀ (Language and Style)

• ਭਾਸ਼ਾ: ਇਕਾਂਗੀ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਕੇਂਦਰੀ ਪੰਜਾਬੀ (ਮਾਝੀ) ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਪੇਂਡੂ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਦੋਵੇਂ ਰੰਗ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਚੰਨੋ ਦੀ ਬੋਲੀ ਠੇਠ ਪੇਂਡੂ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਸਤਨਾਮ ਦੀ ਬੋਲੀ ਕਾਲਜ ਪੜ੍ਹਨ ਵਾਲੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਹਰਨਾਮ ਕੌਰ ਦੀ ਬੋਲੀ ਸਾਧਾਰਨ ਘਰੇਲੂ ਔਰਤਾਂ ਵਾਲੀ ਹੈ ।
• ਸ਼ੈਲੀ: ਸ਼ੈਲੀ ਸਰਲ, ਸਪੱਸ਼ਟ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੈ ਜੋ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।

6. ਦੇਸ਼-ਕਾਲ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਨ (Setting/Atmosphere)

ਇਕਾਂਗੀ ਵਿੱਚ ਸਿਰਜਿਆ ਗਿਆ ਵਾਤਾਵਰਨ ਬਿਲਕੁਲ ਕੁਦਰਤੀ ਅਤੇ ਯਥਾਰਥਕ ਹੈ ।

• ਲਾਹੌਰ ਦੀ ਕੋਠੀ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਅਤੇ ਪਿੰਡੋਂ ਆਈ ਚੰਨੋ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਇੱਕ ਅਸਲੀ ਮਾਹੌਲ ਸਿਰਜਦੀਆਂ ਹਨ।
• ਇਹ ਵਾਤਾਵਰਨ ਇਕਾਂਗੀ ਨੂੰ ਰੌਚਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ ।

7. ਸਿਰਲੇਖ (Title)

ਇਕਾਂਗੀ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ‘ਨਵਾਂ ਚਾਨਣ’ ਬਿਲਕੁਲ ਢੁੱਕਵਾਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਹੈ ।

• ਇਕਾਂਗੀਕਾਰ ਨੇ ਇਹ ਉਦੇਸ਼ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਵਿੱਦਿਆ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਪੂਰਕ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਮਿਲਣ ਨਾਲ ਹੀ ਅਸਲੀ ‘ਨਵਾਂ ਚਾਨਣ’ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ।
• ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਸਿਰਲੇਖ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਨਿਚੋੜ ਨੂੰ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ।

8. ਰੰਗ-ਮੰਚ (Stageability)

ਇਹ ਇਕਾਂਗੀ ਰੰਗ-ਮੰਚ ਦੇ ਪੱਖ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਫਲ ਹੈ ।

• ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਅਜਿਹੀ ਘਟਨਾ ਜਾਂ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਸਟੇਜ ‘ਤੇ ਪੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੋਵੇ ।
• ਇਸਦੇ ਪਾਤਰ, ਵਾਰਤਾਲਾਪ ਅਤੇ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਬਣਾਈ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਇਸਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਖੇਡਿਆ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ।

ਸਿੱਟਾ: ਸਮੁੱਚੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ, ‘ਨਵਾਂ ਚਾਨਣ’ ਸਾਹਿਤਕ ਅਤੇ ਕਲਾਤਮਕ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਇੱਕ ਸੁਚੱਜੀ ਰਚਨਾ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਉਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਪਾਠਕਾਂ ਅਤੇ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਾਮਯਾਬ ਰਹੀ ਹੈ ।